Wirusowe zapalenie wątroby typu A (wzw A) to choroba zakaźna wywołana przez wirusa HAV (Hepatitis A Virus).

Ludzie są jedynym rezerwuarem wirusa wywołującego WZW A. Do zakażenia może dojść przez:

  • kontakt bezpośredni z zakażonym człowiekiem (np. przeniesienie wirusa poprzez nie umyte po wyjściu z toalety ręce),
  • najczęściej poprzez spożycie skażonego pożywienia (np. nie umytych owoców) i skażonej wody. 

Zakażenie szerzy się drogą pokarmową. Wirus wydalany jest z kałem osoby zakażonej do środowiska na 2-3 tyg. przed wystąpieniem objawów choroby i utrzymuje się ok. 8 dni po wystąpieniu żółtaczki.

        U osób dorosłych częstym objawem zakażenia HAV jest żółtaczka, której towarzyszą objawy ogólne, tj. gorączka, brak apetytu, nudności, wymioty. Objawy te pojawiają się 2–7 tygodni od momentu zakażenia i mogą trwać nawet przez wiele tygodni. U około 15% pacjentów objawy nawracają lub trwają ciągle nawet przez okres 6–9 miesięcy. U dzieci ponad 90% przypadków zakażenia tym wirusem przebiega bez objawów lub z objawami niespecyficznymi, bez żółtaczki. Osoby zakażone HAV są zakaźne nawet w okresie 2 tygodni przed pojawieniem się u nich pierwszych objawów i około tygodnia (czasem więcej) po ich ustąpieniu. Choroba ustępuje samoistnie. Nie ma leku, który przyspieszyłby eliminację wirusa z organizmu. Choremu zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej, odpowiednią dietę i nawodnienie.

W celu zminimalizowania ryzyka zakażenia WZW typu A  należy :

  • myć często ręce, zwłaszcza po wyjściu z toalety ,

·         przestrzegać zasad higieny, szczególnie podczas przygotowywania posiłków ( mycie rąk,  przeprowadzanie zabiegów mycia i dezynfekcji miejsc i sprzętu mogących stanowić źródło zakażenia).

  • spożywać  potrawy po obróbce termicznej (gotowane, pieczone, smażone).  Należy unikać zwłaszcza niegotowanego mięsa oraz skorupiaków. pić wyłącznie butelkowaną lub przegotowaną wodę (zwłaszcza podczas pobytu za granicą);

Zakażenia WZW A najczęściej występują na terenach o złym stanie sanitarnym, wśród osób nie przestrzegających higieny (kraje Afryki, Ameryki Południowej i Centralnej, Azja, Europa Wschodnia). W Polsce najwyższa zachorowalność na tę chorobę dotyczyła okresu przed 1978 r., kiedy średnia roczna liczba zachorowań na WZW A wynosiła do 58 tys., z najwyższą zapadalnością u osób w wieku 7-9 lat. Natomiast w latach 1979-1997 występowały epidemie wyrównawcze, z zachorowaniami przebiegającymi ciężej, w większości u dzieci w wieku 10-14 lat.

Zapewnienie w Polsce powszechnego dostępu do wody pitnej poddawanej uzdatnianiu oraz wprowadzenie kanalizowania wsi i małych miast spowodowało, że od lat dziewięćdziesiątych występuje niska zachorowalność na WZW typu A, przy czym nie obserwuje się dużych ognisk epidemicznych, a jedynie pojedyncze ogniska, będące skutkiem zawleczenia zakażeń HAV w wyniku wyjazdów turystycznych do krajów o nadal wysokiej endemiczności ich występowania.

Profilaktyka nieswoista polega na przecięciu dróg zakażenia, nadzór nad żywnością i wodą, przestrzeganiu zasad higieny. Najlepszym sposobem uniknięcia powikłań WZW A oraz epidemii wyrównawczych oprócz profilaktyki nieswoistej są szczepienia ochronne. Pełny cykl szczepień zapewniający szybką i długotrwałą odporność to tylko dwie dawki podane w odstępie 6-12 miesięcy. Szczepienia ochronne WZW typu A zalecane są szczególnie osobom zatrudnionym przy produkcji i dystrybucji żywności oraz wody pitnej. Wykonywanie tych szczepień jest także zalecane dla osób planujących wyjazd do krajów o wysokiej endemiczności zachorowań na WZW typu A, w celu ochrony tych osób przed zachorowaniem oraz powstaniem ognisk epidemicznych na terenie kraju.