Porady zdrowotne (zatrucie pokarmowe, kleszcze, borelioza, żmije)

Jak uchronić się przed zatruciem pokarmowym

Maj jest miesiącem na tyle ciepłym, że sprzyja częstym wyjazdom turystycznym, spotkaniom towarzyskim w ogrodach i na działkach. Towarzyszy im z reguły konsumpcja.

W warunkach turystycznych lub na działce łatwiej może dojść do zanieczyszczenia (zakażenia ) przygotowywanych potraw czynnikami chorobotwórczymi mogącymi spowodować zakazenie jelitowe lub zatrucie pokarmowe. Pierwsze niepokojące objawy to: mdłości, bóle brzucha, wymioty, biegunka, jak również uczucie gniecenia w okolicy żoładka i ciężkości w brzuchu, dreszcze, ogólne rozbicie, osłabienie, gorączka, bóle mięśniowo-stawowe,

Planując organizację spotkania w plenerze należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach

  • Surowce powinny być świeże.
  • Potrawy i surowce mięsne, nabiałowe, ciasta z kremem i sałatki powinny być przechowywane w temperaturze nie wyższej niż 4 stopnie C
  • Surowce i potrawy należy nabywać w wiarygodnych miejscach sprzedaży, sprawdzając ich świeżość i termin przydatności do spożycia.
  • Sprzęt do przygotowywania potraw w plenerze powinien być umyty i odkażony po zimowym przechowywaniu.
  • Jaja surowe używane do potraw przed wybiciem należy wyparzyć.
  • Ograniczyć lub wyeliminować potrawy z dodatkiem surowych jaj.
  • Nie przygotowywać befsztyku tatarskiego z mięsa drobiowego.
  • Surowe mięso drobiowe przygotowywać na wydzielonych deskach, a po jego obróbce deski i narzędzia starannie wymyć i wyparzyć.
  • Nie przechowywać poza urządzeniem chłodniczym sałatek, ciast z kremem, potraw mięsnych. Przechowywanie potraw w temperaturze otoczenia stwarza dogodne warunki do mnożenia się bakterii.
  • Unikać przygotowywania nadmiaru sałatek, ciast z kremem, potraw mięsnych.
  • Do mycia rąk i naczyń używać wody wodociągowej, butelkowanej lub przegotowanej.
  • Starannie myć ręce przed przygotowanie potraw, po obróbce surowego mięsa, zwłaszcza drobiowego oraz po dotykaniu surowych  nie wyparzonych jaj. Surowe jaja z ferm nie nadzorowanych przez Weterynaryjną Inspekcję Sanitarną mogą być zakażone pałeczkami salmonella. Podobnie mięso drobiowe. Przedmioty z ogrodu, miejsca biwakowego mogą być zakażone moczem i kałem gryzoni.

Uwaga kleszcze!

Kleszcze należą do pajęczaków przenoszących takie choroby jak: borelioza z Lyme (krętkowica kleszczowa), wirusowe zapalenie mózgu, wirusowe gorączki krwotoczne, gorączki plamiste, babeszjoza.

W Polsce występuje 21 gatunków kleszczy, a najczęściej spotykanym jest Ixodes ricinus. Każde stadium rozwojowe kleszcza tzn. larwa nimfa i imago, czyli dojrzała forma musi wyssać krew od kręgowca, aby móc się rozwijać. Kleszcze zimują głęboko pod ściółką. Wzrost temperatury powoduje wzrost ich aktywności, która przebiega w Europie Środkowej w dwóch fazach. Pierwsza przypada na okres maj / czerwiec, druga na okres wrzesień / październik. Kleszcze czyhają w trawie i w niskich krzakach. Wiszą na źdźbłach trawy i na spodzie liści, i z tego powodu są niewidoczne. Potrącenie gałązki powoduje, że kleszcz odczepia się od niej i spada na odzież lub skórę. Owłosione odnóża zapewniają mu dobrą przyczepność. Kleszcz przemieszcza się następnie do miejsc najlepiej ucieplonych ( pod kolanami, w okolice pach, piersi, podbrzusza). Ponieważ ślina kleszczy posiada właściwości znieczulające moment ukąszenia na ogół nie zostaje zauważony. Jak najwcześniejsze usunięcie kleszcza, bez rozgniatania go, jest ważne, ale nie daje gwarancji, że choroba nie wystąpi.

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM).

Rejonami największego zagrożenia w Polsce są tereny Warmii i Mazur, Podlasia, Opolszczyzny, województwa zachodniopomorskiego. Zakażenie człowieka wirusem kleszczowego zapalenia mózgu najczęściej jest efektem ukłucia przez zakażonego kleszcza, ale może być także skutkiem spożycia mleka, którego nie poddano termicznej obróbce, a które pochodzi od zakażonego zwierzęcia (tzw. gorączka mleczna).

W Polsce zanotowano ogniska kleszczowego zapalenia mózgu szerzącego się drogą pokarmową przez picie zakażonego mleka krowiego (woj. Olsztyńskie – 1974 r.) i koziego (woj. Kieleckie – 1995 r., woj. Wrocławskie – 1996 r.).

Choroba nie przenosi się z człowieka na człowieka.

Objawy kliniczne:
Choroba ma najczęściej przebieg dwufazowy. I faza trwa od 1 do 8 dni. Występują objawy grypopodobne i niekiedy wysypka. Po tej fazie następuje okres bezobjawowy (1-20 dni), po którym może wystąpić drugie stadium związane z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego (dotyczy około 10-30% pacjentów).

W 60% przypadków występuje zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. U 30% chorych rozpoznaje się zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, a u 10% najcięższą postać choroby tzn. zapalenie mózgu, rdzenia i opon mózgowo-rdzeniowych. Powikłania to: porażenia i niedowłady nerwów czaszkowych i obwodowych, zaniki mięśni, głównie pasa barkowego oraz uszkodzenie móżdżku. Obserwuje się także objawy psychiczne: zaburzenia świadomości, koncentracji, snu, depresję. Rekonwalescencja trwa długo. Około 2% przypadków środkowoeuropejskiego zapalenia mózgu kończy się zgonem chorego.

Nie ma leczenia przyczynowego tzn. zabijającego wirusa. Leczy się tylko objawy choroby.

Profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu.

Najpewniejszym sposobem zabezpieczenia się przed kleszczowym zapaleniem mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych są szczepienia ochronne oraz stosowanie odpowiednich okryć wierzchnich oraz repelentów odstraszających owady kłująco-ssące.

Szczepienia zaleca się osobom przebywającym na terenach endemicznych. Cykl szczepień obejmuje podanie 3 dawek podstawowych (dwie dawki w odstępie 1-3 miesięcy, trzecia dawka po 9-12 miesiącach po pierwszej), a następnie dawek przypominających, co 3 lata. Zainteresowani szczepieniem kupują szczepionkę na własny koszt. Przed szczepieniem należy poddać się badaniu lekarskiemu.

Borelioza

Krętkowica kleszczowa, zwana też boreliozą lub chorobą z Lyme, jest chorobą przewlekłą Proces chorobowy dotyczy skóry i wielu narządów, i układów. Do infekcji dochodzi w wyniku ukąszenia przez zakażonego kleszcza. Ryzyko zakażenia jest tym większe, im dłużej kleszcz jest przytwierdzony do skóry. W trzeciej dobie dochodzi ono do 100%.

Ze względu na czas, który upłynął od zakażenia, rozróżnia się stadia w przebiegu boreliozy:

I stadium – wczesne, rozwijające się od 60 do 90 dni po ukłuciu przez kleszcza – w postaci zaczerwienienia skóry nazywanego rumieniem przewlekłym wędrującym.

II stadium – późne – uogólniona infekcja – wówczas dochodzi do rozwoju choroby bakteryjnej w postaci ostrych zmian zapalnych narządów z zajęciem stawów, serca, ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.

III stadium – przewlekła infekcja – rozpoczyna się po upływie roku do kilku lat od zakażenia. Występują wówczas średnie i ciężkie upośledzenia funkcji tych narządów, w których w drugim stadium wystąpiły stany zapalne, na przykład zmiany zapalne stawów.

Postacie skórne. We wczesnym okresie zakażenia u 50-80% chorych w miejscu wniknięcia bakterii występuje – rumień przewlekły pełzający. Umiejscawia się najczęściej na kończynach i tułowiu, rzadko na twarzy. W miejscu ukłucia pozostaje niekiedy mała, czerwona plamka lub grudka, z której w ciągu 4-30 dni powstaje szerzący się obwodowo rumień o średnicy od kilku do kilkunastu, czasami nawet do kilkudziesięciu centymetrów.

Postacie narządowe. Do narządów najczęściej zajętych należą stawy, serce, ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy.

  • Zapalenie stawów zwykle rozwija się w ciągu dwóch tygodni do dwóch lat (średnio sześć miesięcy) od pojawienia się zmian skórnych. Początek jest zwykle ostry, z gorączką, bólami gardła i mięśni. Jako pierwsze ulegają zapaleniu stawy położone najbliżej zmian skórnych. Najczęściej obserwowano zajęcie stawów kolanowych, rzadziej innych dużych stawów, wyjątkowo – drobnych stawów rąk i stóp.
  • Do neurologicznych powikłań boreliozy należą ostre bóle korzonkowe, neuropatia nerwów czaszkowych lub obwodowych i przewlekłe nawracające zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Najczęściej dochodzi do porażenia nerwu twarzowego, W późnym okresie mogą występować objawy otępienia psychicznego przypominające chorobę Alzheimera.
  • Zaburzenia ze strony serca obserwowano u około 4-8% chorych w postaci nieprawidłowego przewodnictwa, najczęściej jako blok przedsionkowo-komorowy o zmiennym stopniu nasilenia, a także zapalenie wsierdzia i mięśnia sercowego. Objawy ze strony serca zwykle utrzymują się krótko, od trzech dni do sześciu tygodni. Rokowanie jest dość dobre, choć u około 5% chorych zmiany w sercu są nieodwracalne.
  • Do innych, mniej typowych objawów opisywanych w przebiegu choroby z Lyme należą: zapalenie spojówki, tęczówki i nerwu wzrokowego oraz przejściowe uszkodzenie kłębuszków nerkowych nie upośledzające funkcji nerek.

Leczenie boreliozy. Podstawowe znaczenie mają tu antybiotyki. Osoba ukąszona przez kleszcza lub osoba, u której wystąpiły opisane powyżej objawy powinna niezwłocznie zgłosić się do lekarza.. Bardzo ważne jest szybkie zgłoszenie się do lekarza i poddanie się antybiotykoterapii.

Profilaktyka boreliozy. Nie ma szczepionek przeciwko boreliozie. Pozostaje, zatem przestrzeganie zaleceń zmniejszających ryzyko ukąszenia przez kleszcza: osłanianie ciała (kapelusz, koszula z długim rękawem, długie spodnie, zakryte buty), używanie repelentów odstraszających kłujące i ssące owady, unikanie miejsc, gdzie jest wysokie ryzyko ukąszenia przez kleszcza.


Uwaga żmije

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu ostrzega!

W okresie letnim jednym z zagrożeń dla ludzi podczas spacerów w lesie, leśnych polanach, po łąkach i coraz częściej również w ogródkach przydomowych, podwórkach i placach zabaw jest żmija zygzakowata. Jest to jedyny jadowity wąż w Polsce. Żmija atakuje człowieka w sytuacji bezpośredniego dla niej zagrożenia, dla nas atak żmii jest najczęściej absolutnym zaskoczeniem. Żmija lubi miejsca zaciszne dobrze ogrzane słońcem.

Aby uniknąć ukąszenia należy :

  • przed pójściem na spacer założyć odpowiednie buty,
  • przed przygotowaniem miejsca wypoczynku lub rozpoczęciem pracy w ogrodzie należy sprawdzić teren,
  • nie łapać i nie zabijać węży; w przypadku zabicia węża, który ukąsił osobę, należy zabrać go do lekarza co ułatwi rozpoznanie,
  • jeśli zwierzę ukąsiło starać się zapamiętać jego cechy : barwę, długość, rysunek wzorów i oddalić od niego, aby uniknąć kolejnego ataku.
  • W przypadku ukąszenia przez żmiję miejsca ugryzienia nie należy dezynfekować, nie nacinać i nie zakładać opaski uciskowej, ale jak najszybciej zgłosić się do lekarza w celu poddania się leczeniu surowicą przeciw jadowi żmii. Najlepiej zgłosić się bezpośrednio do placówki dysponującej surowicą

Surowicą przeciwko jadowi żmii na terenie powiatu wałbrzyskiego dysponują :

  • Oddział Ratunkowy w Specjalistycznym Szpitalu im. Dra A. Sokołowskiego, ul. Sokołowskiego 4 w Wałbrzychu;
  • Oddział Pediatryczny w Specjalistycznym Szpitalu im. Dra A. Sokołowskiego, ul. Batorego 4 w Wałbrzychu;
  • Oddział Internistyczno-Infekcyjny w Specjalistycznym Szpitalu im. Dra A. Sokołowskiego, ul. Batorego 4 w Wałbrzychu.
  • nocna i świąteczna opieka zdrowotna w Specjalistycznym Szpitalu Ginekologiczno-Położniczym im. E. Biernackiego, ul. Paderewskiego 10 w Wałbrzychu.
  • nocna i świąteczna opieka zdrowotna w Specjalistycznym Szpitalu im. Dra A. Sokołowskiego, ul. Sokołowskiego 4 w Wałbrzychu.
Zmiana wielkości czcionki